“Boter bij de vis met aftrek voor R&D-uitgaven” schreef het Financieel Dagblad op 18 juni jl. Daarmee werd zonder enige nuancering meegewerkt aan de PR-machine die het Kabinet rondom de topsectoren en het daarop te baseren innovatiebeleid is gestart.

Dat is jammer, want nuanceringen zijn er bij de plannen zeer zeker te plaatsen.

Het bejubelde voorstel van de Research & Development (R&D) Aftrek bestaat concreet uit twee maatregelen:

  1. Een verlaging van de door ondernemingen te betalen vennootschapsbelasting als specifieke beloning voor kosten van R&D exploitatie (niet zijnde loonkosten) en R&D investeringen;
  2. Een extra verlaging van de door ondernemingen te betalen vennootschapsbelasting als specifieke beloning voor zover het R&D uitgaven betreft die worden besteed door kennisinstellingen in te schakelen.

De maatregel moet ieder bedrijf als muziek in de oren klinken, want wie wil nu niet minder belasting betalen? Echter, de voorgestelde verschuiving van specifiek beleid naar een meer generiek instrument van R&D stimulering kent een sterk discriminerend karakter en geeft ook geen invulling aan een boter bij de vis beleid. 

De voorgestelde maatregel pakt vooral gunstig uit voor de bestaande grotere ondernemingen van de BV Nederland. Precies de bedrijven die bij de Topteams zijn betrokken. Uitsluitend bedrijven die winst genereren kunnen namelijk van de voorgestelde maatregel gebruik maken. Een eerste reflex zou kunnen zijn: “daar is niets mis mee, waarom zouden we geld moeten steken in verlieslatende ondernemingen?” Maar, wat te denken van startende ondernemingen met misschien wel een briljant idee, die vooral veel kosten moeten maken om hun idee te ontwikkelen en naar de markt te brengen. Per definitie zullen die bedrijven de eerste jaren geen positieve cijfers laten zien. Dat geldt bijvoorbeeld voor Biotech ondernemingen. Voordat een product naar de markt kan zijn jaren van (klinisch) onderzoek noodzakelijk. Dat betekent jaar in jaar uit veel kosten en geen opbrengsten. Dankzij dit negatieve resultaat kunnen juist deze categorieën van innovatieve ondernemingen niet profiteren van de R&D inspanningen die zij doen. Kort door de bocht geformuleerd worden nieuwkomers in de markt benadeeld ten opzichte van de zittende bedrijven. Is dat wellicht waarom de grote gevestigde ondernemingen en partijen als VNO-NCW zo enthousiast op de plannen reageren?

Een bijkomend element is dat de voorgestelde maatregel sowieso veel gunstiger uitwerkt voor grotere ondernemingen dan voor het MKB. Enerzijds vanwege de hogere R&D-kapitaalintensiteit van grotere ondernemingen, daar waar de inspanningen bij kleinere ondernemingen veelal in termen van arbeid (uren), in plaats van ‘out of pocket’ kosten is. Anderzijds doordat grotere ondernemingen sowieso meer mogelijkheden hebben tot samenwerking met kennisinstellingen dan het MKB. Ook ICT-bedrijven lijken een sterk nadeel te hebben door de focus op kapitaal in plaats van arbeid. Kortom: hoewel het beeld wordt geschetst dat het innovatiebeleid kantelt van specifiek naar generiek beleid, blijken de voorgestelde maatregelen wel heel selectief uit te werken. Feitelijk moeten we nog steeds spreken over specifiek beleid, maar dan in de vorm van beleid dat primair is gericht op de grotere gevestigde ondernemingen uit de ‘oude economie’.

Een ander nadeel dat met deze vorm van stimulering verband houdt betreft het vertragende element dat belastingen heet. De geschetste voordelen worden pas genoten bij het doen van de fiscale aangifte. Achteraf dus. Zeer zeker geen “boter bij de vis”. Zeker wanneer alle uitstelregelingen in ogenschouw worden genomen, kan het maar zo zijn dat de aangifte twee jaar achter de R&D inspanning aanloopt. Daar komt nog eens bij dat het fiscaal voordeel bij grotere ondernemingen veelal geconsolideerd op concern niveau wordt genoten. Een directe relatie met de R&D inspanning is op dat moment niet zichtbaar. In de budgettering van R&D activiteiten heft niets te veranderen. Voor een individuele  projectleider die dekking zoekt voor zijn/haar R&D-project verandert er niets. Het is onwaarschijnlijk dat hier een stimulerend effect van uitgaat voor R&D. Hooguit kan worden gesteld dat we als BV Nederland internationaal gezien een aantrekkelijker fiscaal klimaat krijgen. Dan “verkoopt” een maatregel als deze politiek gezien net iets beter dan een algehele verlaging van de vennootschapsbelasting.

Een veel gehoord argument dat wordt gebruikt voor de kanteling van specifiek naar generiek beleid, betreft de uitvoeringskosten. We kunnen 1.000 medewerkers bij het Agentschap NL naar huis sturen omdat tal van specifieke subsidieregelingen worden stopgezet. Dat scheelt een hoop werk in de beoordeling van projecten en de verantwoording van middelen. Dit is zeer betrekkelijk. Het gaat uit van de veronderstelling dat er geen controle nodig is als we voortaan via de belastingen gaan stimuleren. Nog afgezien van de constatering dat medewerkers van de Belastingdienst toch een wat andere taal spreken dan medewerkers van het Agentschap NL. Heel duidelijk blijkt dat uit de ervaringen rondom de “innovatiebox” regeling. Deze zijn niet altijd even positief te noemen.

Resumerend: hoewel er zeer zeker aanleiding was en is om het stimuleringsbeleid van de rijksoverheid eens kritisch tegen het licht te houden, geven de huidige ontwikkelingen alle aanleiding te veronderstellen dat er nu wel op een heel selectieve manier invulling wordt gegeven aan nieuw beleid. Op dit moment lijken de gevestigde ondernemingen nog eensgezind mee te doen in de PR van het Kabinet, maar het is zeer de vraag of straks - als het Kabinet de financiële claims van de verschillende topsectoren slechts in beperkte mate honoreert - de PR-machine niet alsnog zal gaan haperen. Vooralsnog lijkt er in ieder geval één belangrijke verliezer te zijn, dat is het innovatieve MKB. Ofwel de groeibriljantjes van vandaag, die de pareltjes van morgen zouden moeten zijn!

label

flag united kingdom

AC Adviseurs

Abe Lenstra boulevard 52-4
8448 JB HEERENVEEN

Twitter Facebook Linkedin

label

Kom in direct contact

icon
label

info@acadviseurs.nl

TEL: 0513 – 648 854

Neem contact met ons op

Veelgestelde vragen

Nieuwsbrief

icon
label

Mis niets meer en blijf op de hoogte van de laatste artikelen en ontwikkelingen binnen AC Adviseurs.

Bekijk de laatste nieuwsbrief